Havalı, pozlu sinema eleştirmeni olmadığımdan, ışık şurdan kaymış, aksiyon burdan kaçmış gibi sözler edemiyorum maalesef. Fakat 80?li yıllarda doğmuş, mevzubahis olayları küçükken büyüklerinden dinlemiş, büyünce kitaplardan öğrenmiş biri olarak söylemeliyim ki ?her şey bir tuzakmış? meğer.

Film işte bu cümle ile başlıyor. Her şey bir tuzakmış! 12 Eylül?e kadar yapılan bütün eylemlerin şaşırtıcı derecede başarılı olduğunu meyhaneden bozma kahve köşesinde dillendiren karakter, şaşkınlığını da saklamıyor. Sigarasından bir duman daha çektikten sonra, ?lan biz nerede hata yaptık? triplerinde başını sola yaslamasından sanırım, anlıyoruz ki bu şaşkınlık sol bir tabana ait. 1979?da Abdi İpekçi suikastı ile başlayan hikaye, 1983 seçimlerinden bir gece evvel, seçimler için çalışan CIA ajanın ANAP genel merkezinde rahmetli Turgut Özal?a İngilizce ?Tebrikler, seçimi siz kazandınız? yazılı not kağıdını vermesi ile nihayete eriyor. Demek oyları Ali Taran?dan daha iyi toplayan ?ajans?lar da varmış. AK Parti?nin Ali Taran ile anlaşmaktan vazgeçmesinin nedeni acaba bu olabilir mi?

Yine bir meyhane. Kendisine Reis diye hitap edilmesinden ve ?yemişim ülkü ocaklarını? ayarında kaybettiği inancından bahseden arkadaşın, Çatlı olabileceğinden şüphelenirken, ?alış artık Mehmet ismine? repliği imdadımıza yetişiyor. Fonda ise yan masadan yükselen ?Çırpınırdı Karadeniz? melodileri. Çemberimde Gül Oya dizisinde iflah olmaz solcuyu oynayan Mehmet Ali Nuroğlu, Susurluktaki Mercedes?den Mehmet Özbay kimliği ile çıkan Çatlı?yı canlandırıyor bu sefer.

Sonra TBMM. Sayın Erbakan ile sayın Ecevit diye başlayan diyaloglar? il 20 dakika uzayıp giden bütün diyaloglarda bilhassa isimler zikrediliyormuş gibi bir his uyanıyor bende, hani isimler zikredilmese Demirel ailesi haricini kolayca tanıyamayacağız gibi. Karakterlerle teker teker müşerref olduktan sonra Ecevit?in ağzından duyduğumuz ilk siyasi cümle ?Erbakan?ın tek derdi Başbakan olmak!?

Yunanistan?ın NATO üyeliğini veto etmiş Demirel iktidarı, geniş tabanlı bir hükümet arayışı içerisinde olan Ecevit ve ülkenin içinde bulunduğu zor durumu umursamadan Başbakan olmak isteyen Erbakan. İlk öğrendiklerimiz bunlar. Dahası, bütün bunlar, yani Evren Paşa darbesi işte bu veto yüzünden başımıza gelmiş!

Yorum hakkını Ecevit?ten yana kullanan Zincirbozan, 12 Eylül sürecini kabaca anlatan, olanlardan CIA?yi sorumlu tutarken ?aynı silahları hem sağcılar hem solcular kullandı? geyiğini perdede göstermekten öteye gidemeyen bir senaryo ile bize darbeyi anlatıyor. Ecevit darbe iddialarına inanmazken, Demirel telaşlı, Nazmiye Hanım gözü yaşlı bir şekilde endişeliyken, Rahşan hanım güler yüzü ile askere karşı ukala ve ?yeni siyasetin? inşası derdinde. Turgut Özal mı? Darbeyi planlayan CIA ajanlar ile işbirliği içerisinde ve hatta bu millet artık benim adımı duymalı şeklinde obsesif bir hırs içerisinde. Unutmadan Kenan Evren darılmasın, en aylak karakter kendisi. Darbe yapan bir paşadan ziyade, misket oynarken hile yapmayı düşünen çocuk saflığında. Ve elbette ABD, Turgut Özal?ı nasıl iktidar yaparız diye beyin fırtınası çevirdikleri yuvarlak masa toplantısı ile kahve sohbetindeki maçkolikleri andırıyor. Filmin tek güçlü karakteri Ecevit, ilginçtir Evren?den bile daha güçlü.

Bu kadar eleştirmek çok fazla diyenler olacaktır. Fakat Kurtlar Vadisi neslinin bu anlatılanları ?yemesi? çok mümkün değil maalesef. Çemberimde Gül Oya, Babam ve Oğlum ve Beynelminel ile başlayan 12 Eylül filmleri arasında en hızlı ve en duygusuz olanı Zincirbozan. İçinde tek bir aşk hikayesi yok, örgüt içi cinsel açlık gidermenin normal olduğundan bahsedildiği halde. Kopukluktan örnek verelim. Son sahne. ?Bu film 12 Eylül?de idealleri uğruna can veren gençlere adanmıştır? yazısı perdedeyken, akıllara, peki ama neredeydi o gençler sorusu geliyor. Çünkü yazının arkasında, bir yanlışlık sonucu tutuklanan cahil simitçinin yüzü ve hangi eylemden dolayı idam edildiği hiç anlatılmayan türkücü gencin darağacında sallanan ayaklarını görüyoruz. Filmin genelinde de gençleri idealleri uğruna savaşırken değil, CIA?ye nasıl maşa olduklarını anlatmış Avni Özgürel.

Son müdehale : Nisan 17th, 2007 Bunun altında : Değindiri, Matbuattan Gez bakalım : Önceki / Sonraki